Zaburzenie osobowości z pogranicza to zaburzenie zdrowia psychicznego, które ma wpływ zarówno na sposób myślenia i odczuwania siebie, jak i innych. Osobowość borderline to cała gama niestabilnych, intensywnych związków, zniekształconego obrazu siebie, skrajnych emocji i zbyt intensywnej impulsywności.
Dosłowne tłumaczenie nazwy tego zaburzenia oznacza „osobowość z pogranicza”. Termin ten został wprowadzony przez Roberta Knight, w celu opisania i zbadania osobowości osób, u których zaburzenia psychiczne mieściły się pomiędzy zaburzeniami psychotycznymi a neurotycznymi. Stan emocjonalny tych osób określa się jako „stabilna niestabilność”, ponieważ mino, że nieustannie się on zmienia, to jednocześnie jest stabilny. Osoby z borderline odczuwają silny lęk przed porzuceniem, mają trudności z tolerowaniem samotności. Jednak impulsywność i częste wahania nastroju powodują, że trudno im zbudować pełne miłości i trwałe związki. Ten typ zaburzeń osobowości rozpoczyna się zwykle we wczesnej dorosłości. W miarę dorastania stan ten może się pogarszać. Borderline występuje u około 2% dorosłych, przy czym znacznie częściej dotyka kobiety. Osoby z tym typem osobowości wykazują wysokie wskaźniki zachowań samookaleczających się i podwyższoną liczbę prób samobójstw oraz zakończonych samobójstw. Wraz z wiekiem tendencja do tych zachowań maleje, jednak nie jest równa zeru.
Ludzie z zaburzeniami osobowości z pogranicza doświadczają nieustannych wahań nastroju, mają zaburzony obraz siebie i rzeczywistości, która ich otacza. W rezultacie ich zainteresowania i wartości szybko ulegają zmianie. Osoby te mają także tendencję do postrzegania wszystkich rzeczy w skrajności, przykładowo wszystko jest albo dobre albo złe. Ich opinie na temat innych ludzi również mogą się szybko zmieniać. Osoba, która jednego dnia jest postrzegana jako przyjaciel, kolejnego może zostać uznana za wroga. Te nieustannie zmieniające się uczucia mogą prowadzić do intensywnych i niestabilnych relacji. Ludzie z borderline mają zazwyczaj silne relacje z przyjaciółmi
i rodziną, które charakteryzują się wieloma konfliktami, kłótniami i częstym rozpadem. Osoby te są także bardzo wrażliwe na porzucenie, odczuwają intensywny lęk przed opuszczeniem przez bliskich. Zwykle prowadzi to do trudności z ufaniem komukolwiek i może powodować głębokie zaburzenia relacji interpersonalnych. Obraz własny osób z tym zaburzeniem jest chaotyczny – brak stabilności uczuć względem samego siebie powoduje, że jednego dnia czują się ze sobą dobrze, a innego się nienawidzą. Niestabilność emocjonalna jest kluczową cechą osób z borderline. Zmiany nastroju mogą trwać od kilku minut do kilku dni. Jej występowanie związane jest z podejmowaniem ryzykownych i impulsywnych zachowań, takich jak nadużywanie alkoholu lub narkotyków, samookaleczenie się oraz podejmowanie prób samobójczych.
Chociaż przyczyna zaburzeń osobowości typu borderline nie jest znana, uważa się, że zarówno czynniki środowiskowe, jak i genetyczne odgrywają rolę w predysponowaniu do jej wystąpienia. Badania pokazują, że wiele osób zgłasza w wywiadzie przemoc fizyczną, zaniedbanie lub separację od rodziców. Więcej niż połowa pacjentów twierdzi, że były wykorzystywane seksualnie. Leczenie zaburzeń osobowości typu borderline obejmuje psychoterapię (indywidualną i grupową), leki oraz wsparcie dla rodziny.
Tekst: Martyna Ludwiniak